Cô Thu gật đầu, giọng trầm ấm:
"Rất đúng. Nhưng các em có nhận ra sự khác biệt trong cách thể hiện chí làm trai của Phạm Ngũ Lão so với những tác giả khác cùng thời không?"
Cả lớp im lặng vài giây. Một bạn nam ngồi cuối lớp - Tuấn - rụt rè giơ tay:
"Thưa cô, em thấy tác giả không tự kể mình là anh hùng lập công, mà lại bộc lộ sự hổ thẹn vì chưa xứng với Vũ Hầu. Em nghĩ điều đó thể hiện sự khiêm tốn và rất sâu sắc."
Cô mỉm cười, ánh mắt ánh lên niềm vui:
"Chính xác. Đây không chỉ là hào khí, mà còn là nhân cách. Phạm Ngũ Lão không tự mãn dù đã nhiều năm chinh chiến vì nước. Trong thời đại hôm nay, chí làm trai không còn là cầm gươm ra trận, nhưng tinh thần ấy vẫn có thể được giữ - trong học tập, trong lao động và cả trong cách sống có trách nhiệm."
Một vài ánh mắt trong lớp bỗng trở nên trầm tư, như vừa nhận ra rằng bài học lịch sử và đạo đức không chỉ nằm trong sách vở.
Ngoài trời, mưa rơi nặng hạt, tiếng tí tách át cả tiếng quạt trần quay đều. Giữa không gian tĩnh lặng, có tiếng ai đó khẽ nói nhỏ:
"Hình như trong sử phong kiến mình từng học, ông ấy là danh tướng bất bại thì phải?"
Người bên cạnh đáp:
"Ừ, hình như vậy. Nhưng trong sách chỉ nói sơ qua, chẳng có chi tiết gì mấy."
"Tiếc thật. Hay là lát nữa lên thư viện tra thử xem có sách nào viết kỹ về ông ấy không?"
Tiếng chuông "reng, reng..." vang lên báo hiệu hết tiết học.
Thanh Mai quay sang hỏi tôi:
"Bạn có biết gì về danh tướng này không?"
Tôi mỉm cười, khẽ gật đầu:
"Biết chút ít thôi. Trước mình cũng hay đọc sách sử. Muốn nghe kể không?"
Đôi mắt Thanh Mai sáng lên đầy hứng thú:
"Có chứ! Mình không thích học thuộc lòng, nhưng nghe kể chuyện thì được."
Tôi gật đầu:
"Nhà Trần nổi tiếng với ba lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên, cái này ai cũng biết. Nhưng ít người rõ rằng Phạm Ngũ Lão là công thần lớn trong cuộc kháng chiến lần thứ hai - chính ông là người góp phần khiến con trai của Hốt Tất Liệt chạy té khói."
Thanh Mai nhíu mày:
"Con của Hốt Tất Liệt? Là ai vậy?"
"Thoát Hoan - nghe quen không?"
"A, là ông tướng phải chui vào ống đồng để lính khiêng chạy đó hả?"
"Chuẩn rồi, tổng chỉ huy của quân Nguyên đấy."
"Thôi thôi, kể nhanh đi ông kẹ, nói vòng vo quá làm mình sốt ruột!"
''Khi nhận trọng trách phòng thủ hướng chính diện mà tập đoàn quân Thoát Hoan tiến đánh ồ ạt như triều dâng thác đổ, Phạm Ngũ Lão đã bố phòng ở các cửa ải chặn giặc, cùng dân binh đánh những trận đầu tiên khi chúng xâm phạm vào đất đai Tổ quốc, khôn khéo từng bước lui binh theo ý đồ chiến lược đã định.
Khi được Trần Hưng Đạo tin tưởng, Phạm Ngũ Lão đã đem hết sở học và tài năng quân sự của mình trong chiến cuộc lui binh thần diệu sau khi hết sức quả cảm đánh giặc tại các cửa ải Nội Bàng, Chi Lăng... và theo kế sách lui binh thành công về Vạn Kiếp.
Trong cuộc lui binh chiến lược có ý nghĩa sống còn này, Phạm Ngũ Lão đã bộc lộ là một tướng tài kiệt xuất. Khi chiến sự tiếp tục bất lợi, Trần Quốc Tuấn phải phò hai vua bỏ Thăng Long.

[Truyện được đăng tải duy nhất tại website Mỏ Truyện - https://motruyen.online/read/ba-nam-lang-tham&chuong=7]

Cũng lúc ấy, đạo quân của Toa Đô từ Chiêm Thành đánh ra phía Bắc, phá vỡ ải Nghệ An đang tràn ra Thanh Hóa khiến cục diện chiến tranh thập phần nguy ngập với quân ta.
Lúc đó, theo mệnh lệnh của Hưng Đạo Vương, Phạm Ngũ Lão lập tức đi tiên phong trong đội quân của Thượng tướng Trần Quang Khải tác chiến trên mặt trận mới chống nhau với nguyên soái Toa Đô, một tướng tài lão luyện của quân Nguyên - Mông.
Cục diện chiến tranh khi ấy đã ở vào thế giằng co và quân địch sau thế thượng phong ban đầu đã sinh kiêu ngạo, bê trễ, khinh địch - cái lẽ tồn vong của mọi cuộc chiến tranh.
Thời cơ tổng phản công đã tới, sau chiến thắng Hàm Tử Quan đập tan đội hải thuyền hùng hậu của nguyên soái Toa Đô, Hưng Đạo Vương quyết định tập kích Chương Dương. Phạm Ngũ Lão lĩnh ấn tiên phong dưới sự chỉ huy trực tiếp của thái sư Thượng tướng Trần Quang Khải sử dụng đường thủy tiến đánh Chương Dương, nơi tập trung phần lớn thủy quân và kỵ binh địch.
Trận đánh đã diễn ra hết sức khốc liệt, Phạm Ngũ Lão dẫn đầu các tráng sĩ cảm tử trên những chiến thuyền giấu sẵn chất nổ và đồ dẫn lửa xông thẳng vào những hạm thuyền của Nguyên - Mông mặc đại bác bắn như mưa, khói lửa mù mịt trong tiếng Sát Thát vang lên ghê rợn. Đội cảm tử áp sát đốt thuyền giặc, những tiếng nổ kinh thiên động địa, lửa cháy, đầu rơi, máu chảy, cả một biển lửa bùng lên.
Trong ánh lửa, Phạm tướng quân cùng những dũng sĩ xông lên thuyền địch với một thế mạnh không gì ngăn nổi. Sau trận Chương Dương, Hưng Đạo Vương biết Thoát Hoan tất phải bỏ kinh thành tháo chạy, đã cắt cử Phạm Ngũ Lão, dẫn quân mai phục bên cánh rừng cửa ải Nội Bàng, truy kích tàn quân của Thoát Hoan. Tàn quân Nguyên - Mông trong quá trình trốn chạy đã liên tiếp bị quân của Phạm Ngũ Lão bày binh bố trận chặn đánh cho tan tác''
Thanh Mai gật gù: ''oh, đúng là chiến thần bất bại mà, nhưng chặn đánh tàn quân thì chắc dễ mà, cần gì bày binh bố trận''
''Ê ê... cái này bậy rồi, tuy là tàn binh thua chạy nhưng không dễ nuốt đâu. Quân Mông sống trên lưng ngựa nên thuật cưỡi ngựa bắn cung của họ là giỏi nhất thế giới lúc đó, kỵ quân của chúng đánh khắp thế giới không có đối thủ. Trong số những chiến thuật lợi hại của đội kỵ quân này là chiêu, thua chạy rồi tiêu hao quân truy kích.
Quân Nguyên vừa chạy vừa phản công lại bằng thuật bắn cung tinh diệu, tiêu hao dần dần quân truy kích, đến khi quân truy kích suy yếu thì họ quay lại phản công và giành được chiến thắng. Chiến thuật này đã rất thành công trong những trận đánh lớn ở Châu Âu như Nga, Ba Lan, Hungari, Ba Tư...cứ ngỡ là thắng nhưng cuối cùng lại bại dưới đội kỵ quân tháo chạy.
Thế mới nói, truy kích quân Nguyên không phải là chuyện dễ đâu, thua trận như chơi đấy. Danh tướng Phạm Ngũ Lão truy kích thành công, chắc cũng đã phải bài ra một trận thiên la địa võng đấy''
''Giờ mới biết bạn giỏi sử đến vậy nha, he he mong sau này cao nhân hộ giá bổn cung mấy tiết kiểm tra nhé''
Tôi mỉm cười: ''Chuyện nhỏ ấy mà''
Thanh Mai, lấy tay gõ gõ cằm, có chút suy tư, một lúc lại lên tiếng: ''Hình như sắp tới có đợt thi học sinh giỏi, có sử nữa đấy, bạn đăng ký đi''
Tôi gãy gãy đầu ''Chắc không kham nổi, trước giờ toàn thi học sinh giỏi mấy môn khối A, Toán, Lý, Hóa...còn Văn, Sử, Địa thì chưa''
''Éc...bạn thi nhiều vậy à'' Thanh Mai tròn mắt kinh ngạc
''Cũng không có giỏi gì đâu, thi được mấy vòng lại rớt thảm hại, chủ yếu thi lấy học bổng thôi''
''Lỡ đi thi rồi sao không cố gắng lấy giải''
Tôi cười gượng đáp: ''Cơ bản là nhiều quá không học nổi, với lại mình không phải người siêng''
''Bạn thế này mà nói là không siêng học à, có nhầm lẫn gì ở đây không?''
Kỳ thực trong lớp tôi là người nghiêm túc, lúc nào cũng thấy cắm đầu trong sách vở, nhưng ít ai biết, khi về nhà tôi lại quăng hết sách vở qua một bên, cả ngày chỉ toàn đi chài lưới.
Tiết học cuối đã kết thúc nhưng mưa vẫn chưa dứt, dường như ngày càng nặng hạt
Cả lớp chen chúc dưới mái hiên, người che dù, người gọi xe, còn vài đứa tranh thủ đùa nhau bằng giọt nước nhỏ xuống cổ.
Tôi đứng đó, nhìn ra sân trường nhòe nhoẹt, dòng nước chảy theo từng bậc thềm như những vệt bạc.
Thanh Mai hỏi nhỏ
"Không có áo mưa hả? Đợi tí, tạnh rồi về."
Tôi cười, lấy trong cặp ra một túi nilong bao lấy cặp, nói tỉnh bơ:
"Không sao. Về luôn cho mát."
Cả đám ồ lên:
"Điên à?"
"Chắc học nhiều quá khùng luôn rồi!"
Tôi chỉ giơ tay chào, bước xuống bậc thềm.
Mưa quất vào mặt, lạnh buốt, nhưng cảm giác... lạ.
Lạ ở chỗ mỗi bước đi, từng giọt nước lại khiến tâm trí nhẹ hơn. Không còn bài kiểm tra, không còn bài tập, chỉ có tiếng mưa rơi và mùi đất ẩm lan khắp sân.
Tôi từng nghe ai đó nói thế này: ''Nếu tôi khóc, tôi sẽ khóc dưới mưa, vì khi đó, không ai biết tôi đang khóc."
Nhưng còn tôi thì... ờ, có khi lại tè dưới mưa -- vì lúc đó chẳng ai biết tôi đang tè trong quần.
Áo đồng phục sũng nước, tóc dính bết vào trán, nhưng tôi vẫn bước đều chậm rãi-- hiên ngang giữa dòng mưa như thách thức cả bầu trời.
Đang lúc nghĩ ngợi lung tung thì có tiếng gọi với theo:
"Ê, ướt hết rồi đó! Sao không đi nhanh lên"
Tôi quay lại, cười, giọng lẫn trong tiếng mưa:
''Phía trước cũng là mưa, chạy đâu mà không ướt''
Cả nhóm trong hiên lặng đi. Ai đó khẽ nói:
"Thằng đó đúng là khác người thật."
Người bên cạnh tiếp lời: "Lớp mình nó hiền nhất rồi, suốt ngày im im không thấy đùa giỡn với ai, kiểu kiểu như mọt sách''
''Ê, lầm chết đấy...không phải dạng vừa đâu, tao từng nghe tới tên nó'' Một tên có vẻ ngoài lấc cấc ở lớp bên cạnh lên tiếng
''Sao bạn biết, không phải dạng vừa, thì là dạng rộng à, ha ha'' Tuấn cười nói
''Biết thằng Việt không, đến nó còn nể đấy...tụi bây đừng có đùa với lửa''
Tuấn định nói đùa thêm, nhưng nghe xong câu này thì mặt sượng sùng thấy rõ.
''Tụi bây có muốn nghe chiến tích của nó không'' tên kia hất hàm nói